"Rywalizacja a solidarność"

Człowiek jako istota społeczna potrzebuje kontaktów z innymi. To właśnie uczucia wyższe tj. potrzeba miłości, zrozumienia czy potrzeba bezpieczeństwa  powodują, że nawiązujemy kontakty, szukamy nowych związków i chcemy tworzyć nowe relacje. Sposobu, w jaki to robimy, uczymy się już w dzieciństwie, a pierwsze takie doświadczenia powstają w rodzinie...

Najważniejszą relacją jest oczywiście ta pierwsza, z rodzicami, ale równie ważną więzią jest ta, która rodzi się między rodzeństwem. Rodzeństwo stanowi najdłuższy związek w naszym życiu. Nie wybieramy go sobie, jest nam przecież z góry narzucony, a jednak to właśnie z rodzeństwem tworzymy związek, który może przetrwać całe życie.

Kompromisy

Relacje z rodzeństwem to jednak nie zawsze bajka. Wie o tym każdy, kto wychowywał się z bratem lub siostrą. Nie ma znaczenia czy było się starszym czy też młodszym dzieckiem, ponieważ każde, niezależnie od wieku, musiało dzielić się nie tylko zabawkami, ale też czasem spędzanym z rodzicami. A które dziecko nie chciałoby mieć mamusi czy tatusia tylko dla siebie? Każde z nich musiało też rezygnować z rzeczy dla siebie ważnych, aby odgrywać przypisaną mu rolę rodzeństwa. Życie z rodzeństwem więc, to nie tylko miłość, przywiązanie i wsparcie. To też wieczna rywalizacja, zazdrość, a nawet nienawiść. Niemniej jednak to właśnie ten związek rodzi umiejętność tworzenia relacji międzyludzkich oraz poczucie wspólnoty i solidarności, a także, co ciekawe, uczy samodzielności i indywidualności.

Nie tylko geny

Nie wystarczy jednak tylko więź rodzinna. Jaka będzie faktyczna relacja między rodzeństwem zależy w dużej mierze od rodziców oraz ich sposobu wychowywania swoich dzieci. Dziecko w pierwszych latach życia jest całkowicie zależne od rodziców, dlatego  to właśnie rodzice są dla niego najważniejsi. To oni kierują dzieckiem, stanowią nad nim kontrolę, pokazują świat. Z czasem jednak, kiedy dziecko zaczyna się usamodzielniać, staje się coraz mniej zależne od opiekunów, za to zaczyna coraz częściej odnajdywać się w relacjach z rodzeństwem. Rodzice jednak nadal wpływają na stosunki panujące między dziećmi. Mogą podtrzymywać i umacniać rodzące się silne poczucie jedności i solidarności lub ograniczać je lub nawet wykorzystywać.

Rywalizacja

Rywalizacja w rodzeństwie jest naturalna. Każde z dzieci walczy o uwagę rodziców, ich zainteresowanie i miłość, ale także o swoją odrębność i indywidualność. Warto jednak zauważyć, że mogą występować dwa aspekty takiego zachowania: konstruktywny i wspierający lub destruktywny. W pierwszym przypadku, rywalizacja uczy współzawodnictwa i przygotowuje do dorosłego życia. Na podstawie braterskiej rywalizacji można wpoić dzieciom zasady prawego i moralnego zachowania oraz pokazać sposoby racjonalnego i uczciwego rozwiązywania konfliktów. To z kolei, zapewni rodzeństwu umiejętność porozumiewania się niezależnie od sytuacji, w jakiej się znajdą. W przypadku nieumiejętnego sterowania relacjami między dziećmi, a więc lekceważenia ich sporów i zatargów lub faworyzowania jednego z dzieci, może dojść do niebezpiecznego zjawiska jakim jest rywalizacja destruktywna, która rodzi poczucie niesprawiedliwości, pokrzywdzenia, a z czasem nawet nienawiść. Takie negatywne emocje mogą na stałe utrudnić kontakty między rodzeństwem.